Jan Hartman is overleden. Jan was internationaal bekend in de baswereld en hij was een van de personen die me veel leerde over bassen en versterkers. Hoofdredacteur Chris Dekkker vertelt zijn verhaal over Jan.

Tekst: Chris Dekker | Foto's: Bram de Visser en archief Jan Hartman

Mercedes en Dobermann
Het zal begin jaren tachtig zijn geweest en ik was een klein mannetje dat nog op de basisschool zat. Mijn overbuurvrouw had een vriend. Hij kwam altijd aanrijden in een grote, oude Mercedes-Benz. Donkergroen metallic, met verticale, dubbele, ronde koplampen en kleine vleugeltjes aan beide zijdes van de kofferbak. Ik denk dat het een 280 van eind jaren zestig was. De vriend zelf was een indrukwekkende man, met een bos zwarte krullen. Hij en de auto boezemden een beetje angst bij me in en zo bang was ik niet, want als klein jochie liet ik de grote Dobermann van diezelfde buurvrouw vaak uit. Ik vroeg aan mijn ouders wie die indrukwekkende man was. "Dat is Jan," zei mijn moeder. En daarna op een bijna samenzweerderige toon: "Jan is muzikant."
In mijn dorp had je geen muzikanten - behalve Alides Hidding bij het postkantoor, maar dat is weer een ander verhaal - dus het maakte indruk. Mijn buurvrouw was getrouwd, haar man was voor zijn werk altijd langere periodes weg en dat Jan vast niet alleen voor koffie kwam, kwam als jong jochie nog helemaal niet in me op.  

T-Bird in Broek
In 1997 ging ik bas spelen. Mijn eerste bas kocht ik bij Main Street, de Fender-dealer in Zuid-Scharwoude. Ruud hielp me aan een Squier P en een Fender BXR-200 en mijn basavonturen konden beginnen. Al snel hoorde ik dat er een baswinkel in de buurt was, op een industrieterrein in Broek op Langedijk. Ik begon over bassen te lezen - Tony Bacon's The Bass Book - en ik werd een beetje een gear-nerd. Het was de tijd voor internet en bij die winkel in 'Broek' zag ik voor het eerst een oude Danelectro Longhorn, een Gibson Ripper, een pre-Ernie Ball Music Man StingRay, een Antigua Fender Precision, een 12-snarige bas a la Tom Petersson en vele edelbassen. Ik dacht toen nog dat iedere regio zo'n winkel zou hebben. Er hing ook een '76 Gibson Thunderbird, die kocht ik en dat is en blijft tot op de dag van vandaag mijn favoriet. Zocht je onderdelen? In Broek op Langedijk was ieder laatje een kleine goudmijn.



EBS en Neuser
De eigenaar was Jan Hartman. Een grote kerel, met een bos donkere krullen. Een imposante kerel die je eerder als eigenaar van een autosloperij zou zien, dan als een gevoelige muzikant. Ik had dan ook verwacht dat hij me met een lage, bulderende stem zou vragen wat ik zocht, maar tot mijn verbazing klonk deze grote kerel haast als een koorknaapje. Een fijne, hoge stem, een zeer goede alliteratie en als hij sprak, getuigde dat van een bron van kennis. Toen ik later hoorde dat zijn vader een grote en bekende boekenverzamelaar was, verbaasde me dat niet.
Ruud van Main Street is lekker recht voor zijn raap: "Deuze versterker is goed, dus deus moet je kope!" Ook leuk. Jan begon meteen over notch filters, herz, 3-bands equalizers en magneetmaterialen. Een crash course bastechniek. Ik ben Jan Hartman, Erik Rooseboom en Wouter Zimmerman nog altijd dankbaar voor hun lessen.

Knopjes en tweeters
Het was altijd een leuke chaos bij Jan. Zocht je een knopje, brug, potmeter of stemmechaniek dat niet op voorraad was? Het werd gewoon van een bas in de winkel geschroefd. Ook toen we bezig waren - daarover straks meer - met de verkoop van de collectie, waren er net even te veel instrumenten die iets misten. Niet handig! Jan ontwikkelde een eigen tweeter en in de regio zie je nog steeds veel zwarte, rechthoekige speakerkasten met een opvallend houten paneeltje met de eigen tweeter.

VS en kinderen?
Al snel leerde ik dat Jan een legende was in de Nederlandse baswereld. Hij had - denk ik - de eerste baswinkel in Nederland en hij gaf Paul Sips destijds nog advies toen die een winkel wilde beginnen. Hij was importeur van EBS - dus daarom speelde de helft van de kop van Noord-Holland op EBS - en Neuser, hij vloog regelmatig naar de VS om professioneel Nederland van vintage Fenders te voorzien en daarnaast was ie altijd professioneel bassist. Hij tourde over de hele wereld met regionale en landelijk bekende artiesten en hij kwam er openlijk voor uit dat hij ieder middel - vloeibaar, in poedervorm - wel eens geprobeerd had. Lakoniek zei hij eens met die fijne stem: "Het kan niet anders dan dat ik ergens in Europa kinderen heb, waarvan ik niet afweet." Jan was rock 'n roll!



Lijkwagens en kwartjes
Ik was al zeker twee jaar klant en op dat moment reed Jan in oude Mercedes ambulances en lijkwagens en het was apart om zo'n oude grijze lijkwagen aan te zien komen met hem - en een paar bassen - er in. Op een dag hadden we het over mijn woonplaats, Waarland. Ik noemde mijn straat en hij de naam van mijn buurvrouw. Zoals Herman Brood zou zeggen: 'Kwartjes vallen soms pas jaren later.' Jan, de muzikant, reed nog steeds in oude Mercedessen.
Ik kwam vaak bij Hartman, ik kocht er de nodige spullen, maar het contact verwaterde. Steeds vaker was de winkel zomaar gesloten of was hij iemand aan het lesgeven in de winkel. Na een keer of vier een dichte deur, ga je minder vaak heen, dan nog minder en North End in Heerhugowaard werd mijn nieuwe muzikale hangout en koffieplek. Ik zag Jan een paar jaar niet.

Wilfer, Gooday en Vigier
Op een dag, een jaar of vijf geleden, belde onze office manager Mirjam me. "Ene Jan Hartman belde en die wil je nummer." Het is het beleid dat privénummers niet worden doorgegeven, maar ik kreeg zijn nummer. Het was meteen leuk om Jan na jaren weer te spreken. Ik was inmiddels gepokt en gemazeld in de baswereld en we hadden het lang over de baswereld en wat er veranderd was. Zo kende hij vader Gooday van Ashdown, vader Vigier en vader Wilfer van Warwick goed, terwijl ik vertelde dat ik contact had met zoon Gooday, dochter Vigier en zoon Wilfer. Opnieuw leerde ik veel van hem.
Ik schrok ook. Jan zat inmiddels in een rolstoel en er was al een been geamputeerd. Een tweede zou later volgen. Toch hield Jan altijd goede moed, hij bleef positief en hij bleef gitaar en bas spelen. Op een dag reed ik hem naar de winkel in zijn auto. Een oude Volvo 740 Station deze keer. Op het dak groeide mos, een band was halfleeg, geen idee of er APK op zat, maar als ex-autoverkoper heb ik wel meer meegemaakt. Ook dat is weer een heel ander verhaal.
Jan vertelde ook over de liefde van zijn leven die hij ooit verloor in een brand. Iets waar hij nooit helemaal overheen was gekomen. 



Rhodes, speakerkasten en een 'sorry'
De winkel was al jaren gesloten, maar er was nog een enorme voorraad. Diverse mensen  - zoals Bram de Visser van Slagwerkkrant - hadden al geholpen met opruimen, veel moois was weg, maar Jan zocht meer hulp voor de rest. Mijn goede vriend en bassist Willem Zevenhuizen had contact met Jan en we kochten en verkochten van alles voor hem. Van een Fender Rhodes aan dé Rhodes-reparateur EP Service, tot een Precision aan Willem en een geinige Hondo voor mezelf. Ergens in een hoek in een opslag stond een enorme berg speakerkasten en Willem en ik klommen er letterlijk op en in om te kijken wat het allemaal was. In overleg met Edwin van Huik en Paul Sips - als basmagazine wil je niet concurreren met die twee - zette ik zijn collectie op de facebook van De Bassist. Mijn uitgever lichtte ik niet in, ik zou er later wel 'sorry' voor zeggen. En dat dat inderdaad eigenlijk niet de bedoeling was. De vruchten van een katholieke opvoeding: eerst doen, dan vergiffenis vragen. De uitgever vond het trouwens een goede actie. Af en toe gingen Willem en ik langs. Willem hielp met de verkoop op marktplaats, hij zocht facebookpagina's van obscure basmerken om daar bassen aan te bieden en ik maakte af en toe foto's van nieuwe ontdekkingen in de opslag. Jan was altijd positief en goed gestemd, ook al dacht hij wel eens dat bepaalde dingen meer waard waren dan wij. Meestal spraken Willem en ik af en even later zagen we Jan komen aanrijden in zijn rolstoel, keurig met de hoed op en zijn hondje voor zich uitrennend. Hij bleef een bijzondere verschijning.

70 - De finishvlag
Jan was ook lekker eigenwijs, maar hij wist dat we voor hem klaarstonden.
De afgelopen tijd was het even stil en een paar dagen terug kwam het nieuws dat Jan is overleden. Met 70 kwam de finishvlag. Het was niet helemaal een verrassing, met zijn gezondheid. Als ik aan hem terugdenk, doe ik dat met een grote glimlach. Jan was de eeuwige rebel, een echte rock 'n'roller, een pure liefhebber, voor altijd een klein kind. Ik denk en hoop dat hij zelf ook zou moeten lachen om het bovenstaande verhaal en dat hij niet had gewild dat ik alleen maar over rozengeur en maneschijn had geschreven. Jan, bedankt voor alles wat je me geleerd hebt! Je was een van die kleurrijke figuren die het leven mooi maken.