Sinds EBS van importeur wisselde, is het merk behoorlijk actief op de Nederlandse markt. Zoals te verwachten verzorgde men de spulletjes voor onder andere Marcus Miller op North Sea Jazz, haalde men Rinus Gerritsen aan boord als kersverse endorser en nieuw boegbeeld, en in oktober zal de promokaravaan van de EBS Bass X-perience langs de dealers in de Benelux trekken om de spullen te demonstreren.

De TD650 dateert al weer van een jaartje of vijf geleden en moest voor EBS als het ware een brug slaan tussen twee continenten: in Europa verkocht de Fafner heel goed en in Amerika de HD350. In de TD650 hoopte men met nog een klein beetje meer vermogen dan de Fafner het beste van twee werelden te verenigen. De TD650 is dan ook de meest krachtige en veelzijdige, of zo je wilt flexibele, versterker in de EBS-productlijn. Omdat de technische en dan vooral de digitale ontwikkelingen de afgelopen vijf jaar bepaald niet stil hebben gestaan, zou je de TD650 inmiddels een ‘ouderwetse’ versterker kunnen noemen: analoge mosfet-techniek met naar keuze een inzetbaar buisje, voorzien van een dikke ringkerntransformator en alles bij elkaar goed voor drie rackeenheden en vijftien kilo. Ook hoeven we allang niet meer te blozen van het vermogen dat de TD650 levert: 530 watt RMS aan 2 ohm met een piekvermogen van 650 watt. Maar omdat EBS nu eenmaal een firma is die zich exclusief richt op het ontwikkelen en produceren van apparatuur voor de bas en zich daarmee onderscheidt van veel collega’s heeft het bedrijf als het gaat om kwaliteit een behoorlijke reputatie opgebouwd. En, gezien het feit dat er na ruim vijf jaar nog geen opvolger is, vindt men bij EBS blijkbaar dat de TD650 nog steeds goed voldoet. En waarom ook niet? Immers: goed is goed en genoeg is genoeg.

Constructie
De TD650 is op klassieke wijze opgebouwd. De componenten zijn ondergebracht in een dikke behuizing uit één stuk gebogen staal. Alleen de bovenplaat is er los opgeschroefd, waardoor het interieur goed bereikbaar is. De printplaten en andere onderdelen zijn direct op de voorzijde, bodem en achterzijde gemonteerd. Rubberen plaatjes dienen als schokbrekers. Een en ander ziet er netjes afgewerkt uit. Waar mogelijk zijn multiconnectors toegepast, die een snelle service mogelijk maken. Aan de linkerzijde is een flinke ventilator geplaatst, die voortdurend koude lucht langs een frame van aluminium koelvinnen blaast waarop de eindtransistoren zijn gemonteerd. Die ventilator is overigens niet zo stil als ik graag zou willen. De zekeringen en de ECC83 (12AX7)-buis zijn indien nodig goed bereikbaar.

Knoppen
De TD650 heeft een enkele ingang, die geschikt is voor zowel passieve als actieve bassen. Aardig extraatje is dat de ingang is voorzien van fantoomvoeding. Gebruik deze voeding voor de actieve elektronica in je bas of je effectpedaaltjes en je hoeft nooit meer batterijen te kopen en het milieu onnodig te belasten. Kwestie van even de + en – in je batterijhouder kortsluiten en een stereokabel gebruiken. Dezelfde voorziening is overigens ook voor de effectweg beschikbaar. Groen bassen heet dat tegenwoordig, als ik me niet vergis. De gain is zoals het hoort voorzien van een led-piekindicator. De versterker is ook voorzien van een compressor/limiter, waarvan alleen de intensiteit is in te stellen. Ook deze is weer voorzien van een led-indicator.

De toonregeling bestaat uit conventionele filters voor laag, midden en hoog. Heel fijn is de semiparametrische uitvoering van het midden, waarvan de werkzame frequentie is in te stellen tussen de 50 Hz en 3 kHz. Hiermee beschik je over een heel flexibel filter, dat dus ook zou kunnen dienen als een tweede laag- of hoogfilter of als een zogenaamd notch-filter, waarmee je in een smalle band ongewenste resonanties uit je geluid kunt filteren. Ook is er een ‘bright-regelaar’, die net een stapje verder gaat dan het hoog en zorgt voor dat extra beetje heldere definitie. De toonregeling kan met de bypass-schakelaar uitgeschakeld worden, wat heel prettig is tijdens het instellen. Zo kun je snel een A/B-vergelijking maken. De TD650 is tevens voorzien van een preshape onder de druktoets Character. Hiermee wordt het laag en hoog wat versterkt en het midden wat afgezwakt. Het werkt ongeveer zoals vroeger de loudness-knop op je hifi-installatie. Het geeft je geluid vooral op lager volume nét iets meer ballen.

Buizenscheur
Interessante voorziening op de TD650 is de drivesectie. Hier komt het eerder genoemde buisje om de hoek kijken. Normaal werkt de drive met een transistor-buizenemulatie, maar het is ook mogelijk over te schakelen naar het echte buisje, waardoor er een iets meer natuurlijke en harmonische vervorming optreedt die werkt voor alle frequenties boven de 350 Hz. Dat garandeert in ieder geval een onvervormde dikke onderkant. Mocht je echter ook je laag dat randje willen geven, dan druk je de ‘boost drive’-knop in en er wordt een ouderwetse vette buizenstack gesimuleerd. Hierbij is alles mogelijk: van een verfijnde en gedistingeerde buizenvervorming tot en met het betere kettingzagenwerk à la Lemmy.

Dat we hier te maken hebben met een doordacht ontwerp blijkt ook uit de voorzieningen die de gebalanceerde DI-uitgang flankeren. Behalve de obligate groundlift en pre/post-EQ-schakelaars heeft EBS een luidsprekersimulator aangebracht, waarmee je het signaal dat je naar de mengtafel stuurt in ieder geval de suggestie van een luidsprekerkast kunt meegeven. Indien je gewend bent aan het opnemen van je bas met microfoon bespaart je dat ingewikkeld gehannes met de microfoonopstelling voor je kast en ongewenste bijgeluiden wanneer je op een houten podium driftig loopt mee te stampen met die geweldige groove die je uit je bas perst. Dat deze versterker ook over een mastervolume-knop en aan/uitknop met standby-schakelaar beschikt, zal jullie ten slotte niet verbazen.

Effectenlus
De effectloop heeft twee return-ingangen: een seriële en een parallelle, en dat is prettig. Bij de seriële wordt de signaalweg onderbroken en gaat het hele signaal via het effect. Bij de parallelle effectweg gaat 50 procent van het signaal door het effect en de rest niet. Dat vind ik prettig, omdat bij sommige effecten het basgeluid nog wel eens de neiging heeft om wat ‘dun’ te worden. Door de parallelle effectweg te gebruiken kun je dat probleem ondervangen. De effectloop zit achter de toonregeling en compressor, maar vóór de drivesectie en beschikt zoals gezegd ook over de fantoomvoeding, die overigens ook uitschakelbaar is. De tuneruitgang, line-out/amp-in en dubbele speakon-luidsprekeruitgangen maken het zaakje compleet.

De praktijk
De bediening van de TD650 is dankzij de conventionele en logische opbouw van de versterker uiterst gebruikersvriendelijk. De verschillende onderdelen spreken voor zich en doen waar ze voor staan. En hoewel hij niet werkt op het preshape-filter, is de bypassvoorziening op de toonregeling heel handig wanneer je op zoek bent naar je geluid en even snel een vergelijking wil maken met je oorspronkelijke droge geluid. De filters en potmeters werken precies en adequaat. Minpuntjes zijn de sis en ruis van de hoog- en bright-filters. Dat had beter gekund. Er is goed nagedacht over de opzet van de toonregeling, hetgeen blijkt uit het feit dat semiparametrische middenregeling tevens als notch-filter kan dienen. Heel handig om feedback of resonanties te verhelpen. Ook zeer uitgekiend en nuttig voor bas zijn de drivesectie met buis en de mogelijkheid om een speakersimulator op de DI te schakelen. Wat dat betreft, is de TD650 een compleet uitgeruste versterker.

Ik probeerde de versterker uit met een 1 x 15”en 2 x 10” luidsprekerconfiguratie op 4 ohm. Dat levert een vermogen op van 400 watt RMS, voldoende voor de meest uiteenlopende omstandigheden. Het geluid van de TD650 met neutrale instellingen laat zich het best omschrijven als heel netjes, helder en gedefinieerd, met een nadruk op het midden en hoog. Hij klonk misschien zelfs een beetje kil. Ik miste ‘druk’ en warme onderkant. Natuurlijk zat dat er wel in, maar dat moest ik er dan wel indraaien. Uiteindelijk met de Character-preset ingeschakeld, Bass op 1 uur, Middle op 1 uur en 200 Hz, Treble en Bright op 12 uur, Tube Mode ingeschakeld, Drive op 1 uur en op behoorlijk volume kwam de versterker tot leven, vooral nadat de buis op temperatuur kwam. Vanaf dat moment niets aan de hand en uitstekend geluid.

Ik ben geen groot liefhebber van compressor/limiters, tenzij je ze uit kan zetten of haarfijn in kan stellen. Op de een of andere manier beïnvloeden ze naar mijn mening de dynamiek van je spel te vaak en te veel. Deze van EBS werkt echter heel discreet en ik moet bekennen dat ik er weinig ‘last’ van had. De aardigste voorziening op de TD650 is zonder meer de drivesectie, waarmee je echt warmte en verzadiging aan je geluid kunt toevoegen. Het feit dat de driveknop tot 11 opengedraaid kan worden geeft al aan dat ook de liefhebbers van de grindbak hier aan hun trekken kunnen komen.

Conclusie
De TD650 van EBS is een uitstekende versterker met een eigen karakter, die vooral de liefhebbers van een open en heldere bassound zal aanspreken. Wil je een geluid met een wat ander karakter, dan zit dat er zeker in, alleen moet je daar even naar zoeken. De versterker is goed uitgerust met op de bas toegesneden features. Jammer dat een aantal voorzieningen niet via een voetschakelaar te bedienen is, dat zou dit brute basbeest nog veelzijdiger maken. De versterker is degelijk gebouwd en beschikt over een behoorlijk vermogen, dat in de meeste gevallen toereikend zal zijn. Dat maakt hem tot een oerdegelijk werkpaard. Voor die kwaliteit moet je echter wel behoorlijk diep in de buidel tasten en dat betekent tegelijk dat er nogal wat concurrenten op de loer liggen.