Nog nooit hadden beginnende bassisten het zo gemakkelijk. Al ga je naar de Aldi, je vindt er een basgitaar compleet met snoer, band, plectrum, lesboek, les-dvd en versterker. Haal je een beginnerssetjes uit de echte muziekzaak, dan krijg je vaak zelfs ronduit goede waar voor je geld. Hoe anders is dat alles voor wie niet kiest voor de basgitaar maar voor de contrabas...

Een behoorlijk instrument voor een redelijke prijs, dat is het minste wat je als aspirant-muzikant mag eisen. Voor wie graag eens een contrabas wil proberen zijn de mogelijkheden helaas vrij beperkt. Voor een beetje een fatsoenlijk instrument leg je al snel duizend euro (of een veelvoud) neer, en dan nog is het maar afwachten wat je in handen krijgt. Dat is een te hoge financiële drempel, zeker voor jongere potentiële contrabassisten. Jammer, want waarschijnlijk gaat hierdoor veel talent verloren. Dit gaat ons als Bassist-redactie aan het hart en daarom gingen we op zoek naar een betaalbaar beginnersinstrument.

Italiaans?
En zowaar: we vonden er een! In de sympathieke Venlose muziekzaak Sticks ’n’ Strings liepen we tegen een Scarlatti-bas aan. 665 euro moet hij kosten, inclusief strijkstok, hoes, standaard en zelfs een potje hars. Scarlatti, dat klinkt als een achttiende-eeuwse Italiaanse meesterbouwer, maar voor deze prijs mag je niks meer verwachten dan een eenvoudig contrabasje. Van triplex, of ‘plywood’ in het Amerikaans, want dat klinkt wat minder goedkoop. Klassieke puristen rennen nu gillend de kamer uit, terwijl sommige jazz- en popbassisten juist graag ‘op triplex spelen. Die bassen zijn namelijk vaak steviger en stabieler dan bassen van echt hout (‘massief’ is voor dat laatste de nogal verwarrende benaming.) Dank aan Sticks ’n’ Strings, omdat we de Scarlatti een weekje thuis onder handen mochten nemen.

Wit en zwart
De eerste indruk? De Scarlatti is netjes afgewerkt en op het eerste gezicht lijkt hij goed in elkaar gezet. De bas is leverbaar in zwart of wit en daar moet je van houden. Mijn echtgenote is celliste en speelt zelf op een fraai oud instrument. De Scarlatti vond ze vreselijk: ‘Het lijkt wel een kunststof ding!’. Anderen hadden minder moeite met ons zwarte exemplaar. Zelf vind ik dat je er goed mee voor de dag kunt komen. Rockabilly-bassisten zullen eerder warmlopen voor de witte. Terwijl er maar twee kleuren leverbaar zijn, kun je de Scarlatti krijgen in alle denkbare afmetingen. De kleinste versie is een schattige 1/8 bas, zodat ook een jong kind kan starten met contrabas spelen. Ook kwart-, halve, driekwart en hele (‘4/4’) contrabassen zijn leverbaar. Importeur EMP Music levert daarnaast een versie van massief hout die zo’n 1.200 euro moet kosten. Hopelijk kunnen we die later ook eens testen.

Groot geluid
Dan de klank. De eerste noten die we aanslaan klinken eigenlijk verrassend goed. De Scarlatti heeft een ‘groot’ geluid en dat is voor een akoestisch instrument altijd prettig. Ook is de sound van deze bas vrij gelijkmatig; het instrument klinkt over het totale bereik heel behoorlijk. Er zijn weinig noten die er te hard uitknallen en ook weinig ‘dipjes’. Met een goede set snaren (die er nu niet op zit) moet de klank nog heel wat te verbeteren zijn. Strijken is een ander verhaal; het is vrij lastig om met de strijkstok een mooi warm geluid uit de Scarlatti te halen. Deels komt dat door de magere kwaliteit van de bijgeleverde snaren, maar het ligt ook aan het triplex waarvan de bas gemaakt is. Met een strijkstok merk je daarvan sneller de beperkingen. De strijkstok zelf – Frans model – is juist weer redelijk van kwaliteit en voor deze prijs zelfs zonder meer acceptabel. Hij is alleen wat zwaar, waardoor de balans met name als je aan de punt speelt wat moeilijk te vinden is. Met de beharing is dan weer weinig mis en met de juiste dosering hars spreekt de stok prima aan. Maar, blijf vooral die prijs in de gaten houden. Een echt goede stok kost algauw duizenden euro’s, aan een behoorlijk exemplaar ben je zomaar een paar honderd kwijt. Over deze bijgeleverde stok heb ik dan ook niks te zeuren.

Toch even afkammen
Waar wel over te zeuren valt – helaas is dat bij de meeste goedkope contrabassen zo – is de kam. Ook op de Scarlatti staat die weer veel te hoog. Voor mij hoeven contrabassnaren echt niet vlak boven de toets te liggen: wie een stevige sound wil, moet er maar voor werken! Maar de actie op deze bas is echt teveel van het goede. Zelfs een legendarische basreus als Charles Mingus – die speelde met een enorme actie en daardoor met zijn massieve sound een wolkenkrabber tegen de vlakte kon krijgen – zou met deze bas de nodige moeite hebben. Met name in de duimpositie (de hoge posities, als je helemaal over de klankkast hangt om de noten te kunnen pakken) is de bas bijna onbespeelbaar. Daar moet je zo hard werken voor een beetje toon dat snelle lijnen en licks totaal onmogelijk worden. Dat is jammer, juist omdat er verder aan deze bas best de nodige aandacht is besteed. En een fatsoenlijke afstelling hoeft een instrument toch ook weer niet zóveel duurder te maken. Wie een Scarlatti overweegt, moet een bezoek aan een deskundige basbouwer incalculeren. Die zal de kam moeten bijwerken, of beter nog, een nieuwe moeten monteren. Dat is in de meeste gevallen wel betaalbaar en met een goeie kam wordt dit instrument gegarandeerd een stuk beter.

Conclusie
Wil je de prachtige volle, warme klank van iemand als Charlie Haden benaderen, dan kom je met de Scarlatti bedrogen uit. Maar wat wil je nou eigenlijk? 665 euro is een schijntje voor een contrabas en dat geld betaalt de Scarlatti je driedubbel en dwars terug in kwaliteit. Als je wilt beginnen met contrabas spelen zonder dat je het budget van een bankrover of hersenchirurg hebt, dan kun je aan dit instrument veel plezier beleven. Na enige aanpassingen aan kam en snaren kun je op deze bas goed uit de voeten. Ook de basgitarist-die-wel-eens-wil-weten-wattie-kan-op-zo’n-groot-ding kan voor dit bedrag het risico wel nemen. Daarnaast is de Scarlatti een optie voor muziekscholen en muziekverenigingen die contrabassisten willen werven. Vaak hikken zulke instellingen aan tegen de aanschafkosten voor contrabassen en ook hier kan de Scarlatti uitkomst bieden. Naar eigen zeggen verkoopt importeur EMP al veel van deze bassen aan muziekscholen en docenten. Natuurlijk zullen fanatieke bespelers vroeg of laat tegen de beperkingen van deze Scarlatti aanlopen en op zoek gaan naar een betere en duurdere bas. Maar zonder die Scarlatti waren deze mensen wellicht nooit aan de contrabas begonnen. En alleen al dat laatste geeft deze bas zijn bestaansrecht.