Het Duitse Sandberg heeft de laatste jaren vooral bekendheid gekregen door de populaire California-bassen. Het bedrijf houdt zich echter niet alleen bezig met de serieproductie van eigen modellen, maar ontwerpt ook regelmatig basgitaren naar de wensen van bekende en professionele bassisten. Sandberg bouwde onder andere voor Ken Taylor en ontwierp de plexiglas Plasmabass met ledverlichting voor Oliver Riedel van Rammstein. Een aantal jaren geleden kwam op verzoek van de Engelse studio- en sessiebassist Dave Markee de Panther-bas tot stand. Voor wie zich afvraagt waar deze bas zijn naam aan te danken heeft: Markee maakte zich ooit onsterfelijk door de baspartij in te spelen van de soundtrack van The Pink Panther. Zijn bas is nu in afgeslankte vorm als serieproduct verkrijgbaar.

Ronde kont
De Panther is er in twee versies. Allereerst is er de ‘gewone’ Panther, met een hoogglansbody van elzen en tweedelige actieve toonregeling. Er is ook een luxere versie: de Panther Special, die direct is afgeleid van de custom-made bas die Sandberg destijds voor Dave Markee ontwierp.
De Special heeft een luxere uitstraling, doordat er exclusieve houtsoorten gebruikt zijn. De body heeft een basis van twee gespiegelde delen mahonie met daarop een dikke tweedelige top van walnoot. Body en top zijn van elkaar gescheiden door laagjes walnoot- en esdoornfineer, waardoor de top optisch met een fijn lijntje van de body gescheiden is. De afwerking is een zijdematte polyurethaanlak.
De vorm van de body is boven de taille afgeleid van de klassieke Jazzbas-lijnen. Onder de taille heeft de Panther een dikke ronde kont gekregen. De armrust aan de bovenzijde is scherp weggefreesd en aan de achterzijde bij de halsbevestiging heeft de body een torpedoachtige vorm, die naar mijn smaak niet helemaal matcht met het platte uiteinde van de hals. Hierdoor lijkt het net alsof hals en body niet voor elkaar gemaakt zijn. Bij navraag blijkt dit te kloppen: de Panther is voorzien van dezelfde hals die op de California-bassen zit. Zo hoopt Sandberg met de Panther een brug te kunnen slaan tussen de traditionele Sandberg-modellen en de populaire California-reeks.
Ook de kop van de hals is voorzien van een laagje walnootfineer. Het daarop aangebrachte Sandberg-logo is uitgevoerd in vergulde letters. De typeaanduiding, de hardware en het uit vier stippen bestaande Sandberg-handelsmerk zijn echter uitgevoerd in chroom. Eenheid van stijl zou mijn voorkeur hebben. Dit neemt niet weg dat de Panther Special een echte Duitse edelbassenlook heeft gekregen, zoals we die bijvoorbeeld ook kennen van Warwick. Die uitbundige houtlook is natuurlijk een keuze en kwestie van smaak. Ik ben er geen fan van. Mij doet een dergelijke matte walnoottop altijd denken aan een Ikea-keuken. Het is jammer dat de Panther Special met zijn uitgebreide toonregeling niet standaard te krijgen is in een mooie hoogglanskleur (zwart, zoals het een panter betaamt) of in brownburst, zoals de standaard Panther.


Hals en hardware
De Panther is voorzien van een lange slanke hals van Canadees esdoorn, die met een vijfpunts bevestiging stevig in de body verankerd is. De toets bestaat uit een 7 mm dikke plak palissander. Hierin zijn 22 medium frets en een nulfret bij de zelfsmerende kunststof topkam aangebracht. Het fretwerk is subliem en dat geldt eveneens voor de afwerking en de feel van de hals en toets. De kop van de hals ligt wat verder naar achteren dan gemiddeld. Vandaar dat er een schuin geplaatste snaargeleider is aangebracht die behalve de G- en D-snaar ook de A-snaar strak op de nulfret en topkam trekt, wat de sustain van de Panther ten goede komt. Vreemd dat bij deze aandacht voor detail een afdekplaatje voor de halspen ontbreekt. Dat is geen essentieel onderdeel, maar het staat wel netjes.
De chromen hardware wordt gevormd door open stemmechanieken van het type ‘olifantsoor’ en een massieve brug van eigen fabricaat. De stemmechanieken werken soepel en gelijkmatig, en hebben een ruime slag waardoor stemmen gemakkelijk is. Ze zijn tevens zeer stabiel, waardoor de bas probleemloos op stemming blijft. De brug bestaat uit een fraai vormgegeven massief gegoten blok waarin de snaren worden gehaakt. De snaarzadels zijn in alle standen verstelbare blokjes met wieltjes als snaargeleiders. Ze kunnen worden vergrendeld om verloop te voorkomen. De solide constructie en de massa van de brug bevordert een directe overdracht van trilling. Dat heeft weer een positieve uitwerking op de toonvorming en sustain.


Elektronica
Iets wat direct de aandacht trekt bij de eerste aanblik van de Panther is de vorm van de elementen. Die hebben een trapeziumvorm. Uiteraard verwacht je dan een of andere nieuwe elektronische gadget, maar al snel blijkt dat het hier vooral om vormgeving gaat, want de aparte elementbehuizing bevat twee traditionele passieve elementen. Het brugelement is een powerhumbucker, het brugelement een splitcoil. Hoewel ze uit eigen Sandberg-keuken komen, moeten we een deel van het ontwerp en de techniek toeschrijven aan Delano, die al sinds jaar en dag elementen voor de Sandberg-bassen levert. Oorspronkelijk waren er twee splitcoils gemonteerd. Maar voor de afgelopen Frankfurter Messe besloot men het brugelement te vervangen voor een powerhumbucker, die voor een vettere brugsound met meer knor zou moeten zorgen. De combinatie van een humbucker in de brugpositie en splitcoil in de halspositie is interessant en weer eens wat anders dan de PJ-configuratie die we wel vaker aantreffen. Klaarblijkelijk was Sandberg op zoek naar een combinatie van Music Man StingRay en Fender Precision.
De elementen worden ondersteund door een actief circuit dat bestaat uit mastervolume, balans en een driedelige toonregeling (bass, midrange, treble). Als je de volumepotmeter uittrekt, schakelt het circuit naar passieve modus. De elektronische componenten en 9V-batterij zitten netjes verwerkt in twee compartimenten die aan de achterzijde van de bas bereikbaar zijn. Het circuit is afgeschermd met koperfolie en geruisloos. De potmeters werken lineair en gelijkmatig, waardoor een goede fijnafstelling te maken is. Ook beschikken ze over een klik in de ‘0’-positie, zodat je een goede referentie ten opzichte van je uitgangspositie hebt.


Praktijk
Het is opvallend dat iedere keer weer wanneer je een instrument voor de eerste keer omhangt je meteen een goed gevoel hebt of niet. Bij de Panther is die eerste kennismaking meteen dik in orde. Ik voel me op deze bas onmiddellijk thuis. Uit alles blijkt dat de ergonomie gewoon klopt. De contouren van de body, de balans en niet in de laatste plaats de feel van de hals. Die voelt aan als een pre-CBS Jazzbass: lang, slank en met een uitstekende action, dankzij het voortreffelijke fretwerk en de radius van de toets. De vijfpunts halsbevestiging is solide. Daar is geen beweging in te krijgen. De Panther heeft veel toon en sustain, en is qua constructie en gevoel een heel stabiele partner.
Door de niet alledaagse combinatie van mahonie en walnoot voor de body was het karakter van de Panther van tevoren moeilijk in te schatten. Beide houtsoorten hebben een behoorlijk dichte structuur en hoog soortelijk gewicht. Dat veronderstelt een directe harde toon die snel tot stand komt en blijft staan. De geschroefde esdoorn hals versterkt dat karakter en voegt ook definitie toe. Palissander voor de toets zorgt vaak voor wat minder agressie dan maple. Misschien dat de walnoot top ook voor een zoetere, warmere onderkant kan zorgen.
De Panther ontpopte zich als een karaktervolle bas met een heel dikke rocksound. Door de nadruk in het mid-laag en de directe gedefinieerde sound heeft de bas veel doorzettingsvermogen. Het lijkt wel alsof er sprake is van een natuurlijke compressie. Deze bas zingt niet echt zoals een passieve bas dat kan, vreemd genoeg ook niet in de passieve stand. Normaal gesproken heeft die modus mijn voorkeur. Maar de Panther is ontegenzeggelijk het sterkst in de actieve stand.
De powerhumbucker bij de brug heeft een lekkere dikke rauwe knor, die een stuk minder zoet en braaf is dan we gewend zijn van de Jazzbass. De splitcoil geeft een goede Precision Bass-twang, maar is veel gelijkmatiger omdat in deze behuizing de spoelen en magneten meer in één lijn geplaatst konden worden dan bij de P-bass het geval is. Gebruik je beide elementen samen dan gaat de bas lekker drukken en duwen en krijg je een beetje de Musicman-klik, maar dan minder neutraal. De bas heeft echt een eigen smoel. De actieve toonregeling werkt accuraat en precies in de juiste frequentiegebieden: je krijgt precies wat je vraagt.


Conclusie
Met de Panther Special wilde Sandberg een cross-over maken tussen de traditionele Sandberg-modellen en de California-bassen. Dat betekent dat de bas allerlei eigenschappen in zich verenigt: de ergonomie van de Jazzbass, de looks van een edelbas en de klank van een echte rockbas met een heel eigen karakter, waarin toch iets van een MM/P-bass-combinatie zit, maar dan met meer ballen. Met als resultaat een goed klinkende kwaliteitsbas met een eigen karakter tegen een verantwoorde prijs.


Sandberg Panther Special
Fabrikant: Sandberg
Model: Panther Special
Herkomst: Duitsland
Body: tweedelig mahonie met top van walnoot
Hals: esdoorn eendelig, geschroefde vijfpuntsbevestiging
Toets: palissander, 22 medium frets + nulfret
Mensuur: 34”
Topkam: kunststof 39 mm
Snaarbreedte: gem. 19 mm (brug)
Hardware: Sandberg, verchroomd
Elementen: Sandberg powerhumbucker en splitcoil
Elektronica: actief/passief met driedelige toonregeling, volume, balans
Kleur: transparant zijdemat polyurethaan
Batterij: 9 V, verbruik: 2,5 mA
Extra’s: ook fretloos, linkshandig op aanvraag, gigbag
Gewicht: 4,1 kg

www.sandberg-guitars.de