Volgens gitaarbouwer Mark Bailey is het bouwen van een gitaar helemaal niet moeilijk. ‘Je hoeft echt geen raketgeleerde te zijn om een gitaar te kunnen bouwen. Als je maar weet wat je moet doen.’ Omdat weinig bassisten die hun eigen bas zouden willen bouwen dat weten, zijn de cursussen van hem een uitkomst. De Bassist stuurde Marcel Besselink naar Schotland om te zien of het inderdaad niet zo moeilijk is.

Mark Bailey begon zijn carrière als gitaarbouwer in Coventry bij Patrick Eggle, waar hij op 18-jarige leeftijd het vak leerde van mensen als Trevor Wilkinson, Gary Levinson, Rob Williams en natuurlijk Patrick Eggle zelf. In 1998 startte hij, samen met zijn partner Carol Davies, zijn eigen bedrijf Bailey Guitars, waarmee hij de bouw-je eigen-gitaarcursus organiseerde. De eerste jaren deed een dubbeldekkerbus dienst als werkplaats, later werd een gedeelte van een loods gehuurd. In die jaren werd de cursus, bij gebrek aan mogelijkheden om de cursisten te huisvesten, alleen in de weekeinden gegeven. In 2003 kwam daar verandering in toen Mark en Carol naar Schotland verhuisden, waar zij een in de prachtige heuvels van Ayrshire gelegen cottage betrokken. Sindsdien hebben zij de mogelijkheid om cursisten gedurende de cursus onderdak te bieden en worden de cursussen in periodes van vijf aaneengesloten dagen gegeven.

Soep met brood
Tijdens de cursus kan elke soort gitaar of bas gebouwd worden: elektrisch, akoestisch, archtop, met geschroefde hals, gelijmde hals of doorlopende hals. Uiteraard hangt de duur (en de kosten) van de cursus af van het soort en de constructie van de gitaar of bas die je wilt maken. Een elektrische (bas)gitaar met geschroefde of gelijmde hals kan in vijf dagen gemaakt worden, wil je een doorlopende hals, dan ben je acht dagen zoet. En wie een akoestische gitaar of een archtop wil maken, moet rekenen op vijftien respectievelijk twintig dagen.

Er wordt dagelijks ’s morgens rond half tien gestart, en met enkele koffie- of theepauzes, een broodje om half twaalf en soep met brood om half twee, wordt er doorgewerkt tot een uur of zes. De cursus is zo opgezet dat er elke dag een bepaald doel bereikt moet zijn. Als dingen meezitten, kan het zijn dat je voor komt te liggen op het schema. Mochten er om wat voor reden dan ook dingen tegenzitten, dan wordt er die dag wat langer doorgewerkt om toch weer op schema te komen. Zeker met cursisten die treinen, boten of vliegtuigen moeten halen die niet op hen wachten, is het essentieel om na de geplande vijf dagen ook echt klaar te zijn. Het vakmanschap van Mark (hij beschikt over een ongelofelijke hoeveelheid kennis over gitaarbouw) staat er garant voor dat elke cursist met een keurig afgewerkte kwaliteitsgitaar of, zoals in mijn geval, kwaliteitsbas naar huis gaat. Hij legt je goed uit wat je moet doen en doet het waar nodig voor. En als het nodig is, legt hij het nogmaals uit en helpt je bij de dingen waar je je wat onzeker over voelt.

Scarf neck
Bij het aanmelden voor de cursus dien je een formulier in te vullen waarin je aangeeft wat voor soort bas of gitaar je wilt gaan maken. Dat wil zeggen: vier-, vijf- of zessnarig, de schaallengte, de halsconstructie, welk hout en welke hardware. Dat betekent dat je van tevoren goed moet nadenken over wat je nu eigenlijk precies wilt. Ik had bedacht dat mijn bas er een moest worden met een geschroefde hals, een essen body, esdoorn hals met ebben toets en Lindy Fralin Jazz Bass-elementen. En met een mooi stukje hout voor de top van de body. Op de avond voor de start van de cursus ben ik met Mark in zijn voorraad op zoek gegaan naar dat mooie stukje hout. Terwijl ik tussen twee stukken gevlamd esdoorn stond te dubben, kwam Mark met een prachtig stuk walnoot en ik wist meteen dat dat de top voor mijn bas moest gaan worden. De eerste twee dagen wordt er vrijwel alleen aan de hals gewerkt. Allereerst wordt van het halshout, omdat ik een zogenaamde ‘scarf neck’ wil (waarbij de kop in een hoek ten opzichte van de hals staat), het gedeelte voor de kop onder een hoek afgezaagd, omgedraaid en weer aan de hals gelijmd. De contouren van de hals worden met behulp van een sjabloon op het halshout getekend, de ruwe vorm van de hals wordt met de lintzaag uitgezaagd en met hetzelfde sjabloon wordt daarna met de bovenfrees de exacte vorm van de hals uitgefreesd. Daarna wordt de sleuf voor de halspen gefreesd en de halspen erin gelegd. Het geheel wordt vervolgens afgedekt met een strip mahonie die in de hals wordt gelijmd.

Het eerste wat de volgende dag gebeurt, is dat die strip met een schaaf gelijk met de hals wordt gemaakt. De fretsleuven worden in de toets gezaagd, de radius wordt erop aangebracht en de toets wordt op de hals gelijmd. Daarna is het tijd om iets aan de body te gaan doen. Allereerst worden de twee stukken hout voor de top aan elkaar gelijmd, maar niet voordat er eerst middels het nodige schaaf- en schuurwerk voor is gezorgd dat de twee stukken naadloos op elkaar aansluiten. Hetzelfde geldt vervolgens voor de stukken essen voor de body. Het profileren van de hals lijkt een heel eng klusje, maar al doende valt het reuze mee. Met een rasp wordt eerst aan beide zijden van de hals een stuk onder een hoek van 45 graden afgehaald. Daarna worden er per zijde van de hals nog twee facetten geraspt, namelijk tussen de zijkant van de hals en de 45 graden en tussen de achterzijde van de hals en de 45 graden. Als je vervolgens de rasp in de lengterichting over de hals haalt, vormt zich bijna vanzelf het halsprofiel. Nadat de gaatjes zijn geboord en de positiemarkeringen in de zijkant van de hals zijn gelijmd, is het tijd voor het aanbrengen van de fretlijntjes. 24 stukjes esdoorn fineer worden op maat gesneden en in de fretsleufjes gelijmd.

Dag drie
Dag drie begint met het met behulp van een beiteltje op maat brengen van de stukjes fineer, zodat deze op gelijke hoogte met de toets komen. Daarna wordt met een radiusblok de toets nog eens geschuurd totdat de fretlijntjes niet meer voelbaar zijn. Wanneer dat gebeurd is, wordt het tijd om de positie van de elementen en volumeknoppen op de body te bepalen, om vervolgens de gaten voor de knoppen te boren en de ruimtes voor elementen en elektronica en de halspocket uit te frezen. Dit gebeurt weer met behulp van sjablonen. Hierna wordt de ruwe bodyvorm met de lintzaag uitgezaagd, waarna met behulp van de bodysjabloon (die ik thuis al had gemaakt) de bodyvorm op maat wordt gefreesd. Op de vierde dag van de cursus worden de gaten voor de halsbevestiging, het gat voor de jack-uitgang en het gat van de elementruimte naar de elektronicaruimte geboord. Als dit allemaal gebeurd is, wordt de bodycontour gefreesd. Van een stukje van het walnoothout dat over was van de top wordt een stukje fineer gemaakt om de voorzijde van de kop mee te verfraaien. Daarna wordt de rasp weer ter hand genomen om de ‘belly hole’ te maken. De rest van de dag wordt er voornamelijk geschuurd, met steeds fijnere korrel. Niet het meest boeiende werk, maar wel noodzakelijk. Dag vier eindigt namelijk met het oliën dan wel spuiten van body en hals. Ik wilde de body graag in zijdemat gespoten hebben en de hals geolied. Het spuitwerk bij Bailey Guitars wordt door Billy McMillan gedaan. Tik op YouTube ‘Spraying Marcels Guitar’ in, en je krijgt te zien hoe hij mijn bas spuit. De vijfde en laatste dag van de cursus staat geheel in het teken van het assembleren en afstellen van de bas. En dan komt grote moment, wanneer de bas voor het eerst in een versterker wordt ingeplugd en het grote geheim van de klank onthuld wordt. Want wat je ook in je hoofd hebt, pas wanneer je de eerste noten speelt, weet je echt hoe hij klinkt. Er moet op dat moment bij mij een gelukszalige grijns van oor tot oor verschenen zijn. Want het geluid van deze bas is geweldig en precies wat ik voor ogen (of eigenlijk oren) had.

Het was voor mij niet de eerste keer dat ik een bas bij Bailey Guitars heb gebouwd, maar elke keer is het weer een onvergetelijke ervaring. Je bent vijf dagen lang zo intensief bezig met het bouwen van je bas dat je niet merkt hoe bijzonder het is dat je in zo’n korte tijd van een paar stukken hout een topinstrument hebt gemaakt.

www.baileyguitars.co.uk

Klik voor meer foto's